Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI: Thảo luận sửa Luật Đất đai, gỡ vướng thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tại ngày làm việc thứ 12 (29/10/2026) của Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, các đại biểu Quốc hội đã tập trung thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi) và dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây là hai dự luật trụ cột nằm trong nhóm 45 dự án luật, nghị quyết được xem xét tại kỳ họp lần này nhằm tháo gỡ điểm nghẽn thể chế và khơi thông nguồn lực kinh tế.

Sửa đổi Luật Đất đai: Chuyển từ "bồi thường tài sản" sang "tái thiết cuộc sống"

Trong phiên họp buổi sáng 29/10, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội dành trọn thời gian thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi). Theo Thông cáo báo chí số 12 của Văn phòng Quốc hội, phiên họp ghi nhận 32 lượt đại biểu phát biểu và 4 lượt đại biểu tranh luận trực tiếp.

Trọng tâm tranh luận tại nghị trường xoay quanh việc thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV, cơ chế định giá đất, bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) và quy định thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Nêu ý kiến tại hội trường, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn TP. Hải Phòng) đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ căn cứ điều chỉnh bảng giá đất, đồng thời quy định cụ thể quyền yêu cầu xem xét lại mức bồi thường và thời hạn giải quyết cho người dân. Trong khi đó, đại biểu Lê Văn Thế đề xuất cần rà soát hệ số điều chỉnh giá đất ít nhất mỗi năm một lần dựa trên biến động thực tế của từng địa phương, còn đại biểu Nguyễn Bình Tân kiến nghị bổ sung nguyên tắc "bồi thường tối thiểu" tương xứng với giá trị thực tế của đất bị thu hồi.

Đối với đề xuất của Chính phủ về việc áp thuế 0,2% đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, đại biểu Đoàn Thu Hà (Đoàn Lạng Sơn) yêu cầu dự thảo luật phải phân định rõ tiêu chí xác định và thời điểm bắt đầu tính thuế: tính từ lúc đất bị bỏ hoang trên thực tế hay từ thời điểm cơ quan quản lý ban hành văn bản xác nhận tình trạng đất.

Phát biểu giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng khẳng định nguyên tắc xuyên suốt của dự thảo là quy định chặt chẽ các trường hợp thu hồi đất, tuyệt đối không lạm dụng việc thu hồi đất nhưng cũng không tạo rào cản đối với quá trình triển khai các dự án đầu tư.

"Dự thảo Luật đã tiếp thu quan điểm chuyển từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất theo tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW. Việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư không chỉ dừng ở giá trị tài sản mà hướng tới cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người dân." – Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng giải trình tại phiên họp sáng 29/10/2026.

Cũng theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, về tiến độ số hóa quản lý đất đai trên ứng dụng VNeID, trong tổng số 105 triệu thửa đất trên toàn quốc, hiện đã có hơn 70 triệu thửa có dữ liệu; trong đó 44 triệu thửa đất đã hoàn tất kết nối, liên thông và thống nhất dùng chung. Để triển khai luật sau khi được thông qua, Chính phủ dự kiến ban hành hai nghị định: một nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Đất đai và một nghị định riêng về giá đất do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo.

Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa: Đề xuất miễn thuế 3 năm từ khi có lãi

Buổi chiều cùng ngày, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) với 30 đại biểu phát biểu và 1 đại biểu tranh luận. Dự luật này sẽ thay thế Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017, đánh dấu sự thay đổi trong cách tiếp cận từ "hỗ trợ dàn trải" sang "kiến tạo môi trường và dẫn dắt phát triển".

Vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm nhất tại phiên thảo luận chiều là thời điểm áp dụng chính sách miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu và tiêu chí xác định quy mô doanh nghiệp. Đại biểu Nguyễn Hữu Toàn (Đoàn Lai Châu) cùng một số đại biểu đề nghị quy định thời hạn miễn thuế 3 năm cho DNNVV phải được tính kể từ khi doanh nghiệp bắt đầu có lợi nhuận (có lãi), thay vì tính ngay từ thời điểm được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Giải trình làm rõ nội dung này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự thảo hiện quy định thời hạn hỗ trợ 3 năm tính từ khi doanh nghiệp được cấp giấy phép hoạt động nhằm kế thừa Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội, khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp để đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 theo Nghị quyết 68. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp rà soát các đề xuất của đại biểu để bảo đảm tính thực chất của chính sách.

Về việc nâng ngưỡng tiêu chí xác định DNNVV tại Điều 4 của dự thảo, Bộ trưởng Bộ Tài chính cung cấp số liệu đối chiếu cụ thể sau gần 10 năm thi hành luật cũ:

Tiêu chí xác định DNNVV	Luật Hỗ trợ DNNVV 2017	Dự thảo Luật Phát triển DNNVV (2026)
Số lao động bình quân năm liền kề	Không quá 200 người	Không quá 300 người
Tổng nguồn vốn tối đa	Không quá 100 tỷ đồng	Không quá 150 tỷ đồng
Tổng doanh thu tối đa	Không quá 300 tỷ đồng	Không quá 400 tỷ đồng

Đáng chú ý, để tháo gỡ nút thắt khi doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định Bộ Tài chính đã chỉ đạo cơ chế mới: đối với các doanh nghiệp đã hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính, thủ tục giải thể và đóng cửa doanh nghiệp sẽ được giải quyết dứt điểm trong vòng 12 giờ. Riêng các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động trên thực tế nhiều năm nhưng vướng nợ thuế môn bài và tiền phạt chậm nộp, Bộ Tài chính sẽ báo cáo Chính phủ trình Quốc hội cơ chế đặc thù để xem xét miễn, xóa các khoản phát sinh này.

Toàn cảnh nghị trường: Sôi nổi các dự luật sát sườn đời sống dân sinh

Không chỉ dừng lại ở hai dự án luật thảo luận trong ngày 29/10, chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (diễn ra đợt 1 từ ngày 17/10 đến 13/11 và đợt 2 từ ngày 19 đến 20/11/2026) đang chứng kiến các phiên tranh luận thẳng thắn về hàng loạt chính sách tác động trực tiếp đến xã hội:

• Đề xuất giảm độ tuổi hiến mô, tạng xuống từ đủ 15 tuổi: Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, Bộ Y tế đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh để cứu người thân và hiến mô, tạng sau khi qua đời. Nêu quan điểm chuyên môn tại nghị trường, đại biểu Trần Minh Điển – Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương nhận định việc hạ độ tuổi xuống 15 giúp mở rộng cơ hội cứu chữa người bệnh, nhưng luật phải đặt quyền lợi, sức khỏe và sự tự nguyện của trẻ em lên hàng đầu.
• Siết quản lý nhà ở xã hội và ưu tiên nhà ở cho thuê: Trong phiên thảo luận về Luật Nhà ở (sửa đổi) ngày 28/10, các đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung cơ chế kiểm soát chặt giá bán lại nhà ở xã hội sau thời hạn 5 năm để ngăn chặn trục lợi chính sách, đồng thời chuyển trọng tâm sang phát triển quỹ nhà ở cho thuê và bảo đảm chỗ ở cho lực lượng vũ trang tại biên giới, hải đảo.
• Tăng 50% mức phạt hành chính tối đa và hoàn thiện Bộ luật Hình sự: Chính phủ đã trình Quốc hội phương án nâng mức phạt tiền tối đa trong xử lý vi phạm hành chính từ 1 tỷ lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỷ lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Các đại biểu lưu ý cần phân hóa rõ lỗi cố ý và lỗi vô ý, đánh giá tỷ lệ thi hành quyết định xử phạt trước khi nâng trần, đồng thời bảo đảm tính răn đe trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).